Bu not, Restorative Dentistry I'in yedi sunumunu (406 slayt) sınav önceliğine göre süzer. Her bölümde önce SPOT kutusuna bak, ardından tabloları ve şekilleri çalış; DİKKAT kutularındaki çeldiricileri atlama. Sayılar slayttaki değerlerdir; slayt ile kaynaklar arasındaki farklar en sondaki Slayt notları ve düzeltmeler bölümündedir. Son kısımda tek sayfalık tekrar tablosu, hatırlatma kartları ve 25 soruluk deneme sınavı var.

1. Mine ve dentin (Enamel & Dentin)

Kaynak slaytlar: 1–67

1.1 Mine: köken, bileşim ve neden kırılgan olduğu

Her restoratif işlem bu dokularla etkileşir: çürük → kavite preparasyonu → adezyon → restorasyon. Farklı doku, farklı klinik davranış demektir. Sert dokular mine, dentin ve sement; yumuşak doku pulpadır.

Mine (enamel), anatomik kronu örten, ameloblastlardan köken alan ve vücudun en yüksek mineralize dokusudur. Slaytın formülü kısa: "Mine korur, dentin destekler." Mine insan vücudunun en sert dokusudur ama kırılgandır (brittle). Posterior dişlerde çiğneme kuvveti 200 N'ye kadar çıkar. Mine her ısırmada kırılmaz, çünkü altında daha yumuşak ve daha esnek (resilient) dentin vardır. İkisinin birleşimi DEJ (dentino-enamel junction)'dur.

%95 mineralin üç sonucu vardır (slayt 11): yüksek sertlik, kırılganlık ve aside duyarlı mineral faz. Ana mineral hidroksiapatittir [Ca₁₀(PO₄)₆(OH)₂]. Asitte çözünmesi hem çürüğü hem de asitle pürüzlendirmeyi açıklar. Slayt 12'de ≈ %35–37 fosforik asit jeliyle pürüzlenen mine yıkandıktan sonra tebeşirimsi görünür; mikroporoziteler oluşur ve bonding rezini bunlara sızarak prizmalar arasında mikromekanik kilit kurar.

1.2 Mine kalınlığı ve dişin görünümü

Mine kalınlığı homojen değildir:

Tüberkülde mine neden kalındır? Yüksek oklüzal yük → kalın mine → aşınmaya ve fonksiyonel kuvvetlere daha fazla direnç.

Şekli nasıl okumalı: Ana dişteki üç kutu (1–3), sağdaki büyütmelerle aynı numarayı taşır. Beyaz çift oklar DEJ ile mine yüzeyi arasındaki mesafeyi ölçer. Ok tüberkülde (1) en uzun, servikalde (3) neredeyse tek çizgidir. Şekil, servikal kavitelerin neden çabuk dentine indiğini ve servikal üçlünün neden daha sarımsı göründüğünü gösterir.

Kalınlık görünümü de değiştirir (slayt 16, 38–40). İnsizal üçlüde mine fazladır ve translüsensi artar. Orta üçlüde mine ve dentin dengelidir. Servikal üçlüde ince mine nedeniyle dentin etkisi artar ve diş daha doygun/sarımsı görünür. Mine translüsent olduğu için altta yatan rengi büyük ölçüde dentin belirler. Genç dişte mine kalındır, insizal translüsensi belirgin, genel görünüm açıktır. Yaşla mine aşınır → dentin etkisi artar.

Minenin üç fonksiyonu (slayt 34): koruma (oral ortam ile vital dokular arasında yüksek mineralize bariyer), fonksiyon (aşınma ve çiğneme kuvvetlerine direnç) ve estetik (renk, translüsensi, yüzey dokusu; "estetik = renkten fazlası").

1.3 Mine mikroyapısı ve özel yapılar

Mine "katı" görünür ama son derece düzenli bir mikroyapıya sahiptir. Mine prizması (rod) temel yapısal birimdir; milyonlarca prizma DEJ'den yüzeye uzanır. Prizmaların bir yönü vardır ve bu yön kırık paternini etkiler.

1.4 Dentin: yapı ve pulpaya doğru değişim

Dentin, dişin kütlesini oluşturur ve odontoblastlardan köken alır. Slaytın dört sıfatı: VİTAL • TÜBÜLER • GEÇİRGEN • ESNEK. DEJ geçildiğinde biyolojik ve mekanik ortam değişir; dentin pulpayı çevreler ve korur. Ağırlıkça ≈ %70 hidroksiapatit (sertlik), ≈ %20 kollajen ağı (çekme dayanımı, esneklik, iskelet) ve ≈ %10 su (difüzyon, viskoelastik davranış) içerir. Bu nedenle dentin mineralize kollajenöz bir dokudur.

Dentin katı değildir, tübülerdir: PULPA ← DENTİN → AĞIZ ORTAMI. Tübüllerin içinde Tomes lifleri (odontoblast uzantıları) ve dentin sıvısı bulunur.

Pulpaya yaklaştıkça tübül yoğunluğu ↑, tübüler alan ↑, geçirgenlik ↑. Slaytın cümlesi: "Derin bir kavitenin önemli olmasının nedeni budur." Sertlik ise ters yönde değişir: dentinin sertliği minenin beşte biri kadardır ve DEJ'deki sertliği pulpa yakınındakinin 3 katıdır. Dentin tüberküllerde en kalındır, servikale doğru incelir. Pulpa odası geniş olan (genç) dişte dentin görece incedir; pulpa odası küçük olan (yaşlı) dişte sekonder dentin birikmiş olduğundan dentin daha fazladır.

Şekli nasıl okumalı: Üstteki şerit DEJ'den pulpaya giden bir yoldur; üç pencere aynı dentinin enine kesitidir. Mavi lümenler ve onları saran koyu peritübüler halkalar pulpaya yaklaştıkça hem sıklaşır hem genişler; aradaki açık zemin intertübüler dentindir. Kırmızı ok geçirgenliğin, mavi ok sertliğin arttığı yönü gösterir. Alttaki üç sütun, preparasyon derinleştikçe pulpayı koruyan dentin bariyerinin (RDT) nasıl inceldiğini Bölüm 6'daki slayt 351 değerleriyle gösterir.

1.5 Açık dentin neden ağrır?

Slayt 63'teki hasta soğuk su içince ağrıdan yakınır. Açıklama slayt 64'tedir:

1.6 Dentin tipleri

Predentin en yeni (henüz mineralize olmamış) dentindir. Primer dentin dentinin asıl kütlesini oluşturur. Sekonder dentin yaşam boyu yavaş oluşur. Tersiyer dentin irritasyona yanıt olarak lokal oluşur. Slayt 66'daki şemada manto dentin DEJ'nin hemen altında, sekonder dentin pulpa odası çevresinde, tersiyer dentin ise çürüğün tam karşısında pulpa tarafında görülür.

2. Tükürük ve oral biyofilm (Saliva & Oral Biofilm)

Kaynak slaytlar: 68–133

2.1 Tükürük bezleri

Şekli nasıl okumalı: Mavi numaralar parotis sistemini (1 bez, 2 Stensen kanalı), yeşil numaralar submandibular sistemi (3 bez, 4 Wharton kanalı), sarı 5 sublingual bezi gösterir. Stensen kanalı yanak mukozasına, üst ikinci molar hizasına açılır. Wharton kanalı ise dil altında, frenulum yanındaki sublingual karünküle açılır (slayt 77 ve 79'daki ağız içi açılışlar). Sağdaki kutular aynı renk koduyla salgı tipini ve bezin istirahat mi, uyarılma mı bezi olduğunu özetler.

2.2 Akışın kontrolü ve tükürüğün bileşimi

Tükürüğü otonom sinir sistemi yönetir. Ağzı sulandıran uyaranlar çiğneme, tat ve özellikle ekşi tattır; slayt 83'e göre en güçlü uyaranlar çiğnemeyle gelen mekanik uyarı ve tattır.

Tükürük ≈ %99 sudur. Geri kalan %1'den azı onu biyolojik olarak güçlü kılar: elektrolitler (Ca²⁺, PO₄³⁻, HCO₃⁻), proteinler ve glikoproteinler, enzimler, antimikrobiyal bileşenler. Bezden çıkan tükürük ağza girince tam tükürük (whole saliva) olur: mikroorganizmalar, dökülmüş epitel hücreleri, besin artıkları ve dişeti oluğu sıvısı eklenir.

2.3 Ağzın savunma sistemi

Erken demineralizasyon klinikte tebeşirimsi beyaz ve pöröz görünür (beyaz nokta). Bu evre kavitasyondan önce gelir ve uygun önlemlerle remineralize edilebilir (slayt 96).

2.4 Kazanılmış pelikıl

Pelikılın içeriği: tükürük glikoproteinleri, fosfoproteinler, lipitler, immünoglobulinler (IgA, IgG, IgM), enzimler (lizozim, amilaz), ölü bakterilerin hücre duvarı kalıntıları ve diğer bakteriyel ürünler. Pelikıl hem dosttur (mineyi korur, yüzeyi kayganlaştırır, remineralizasyonu destekler, difüzyon bariyeri oluşturur) hem düşmandır (bakteriyel tutunma için reseptör sağlar, kolonizasyonu kolaylaştırır). Bakteriler pelikıla tutunduğu anda yapı dental plak olur.

2.5 Biyofilm oluşumu

Bakteriler çıplak mineye rastgele yapışmaz; pelikıldaki reseptörlere seçici tutunur. Başlangıçta koklar ve kokobasiller tutunur (ön-kolonizasyon). Slayt 112 kolonizasyon aşaması için Fusobacterium türlerini ve tek katmanı verir. Ardından ko-agregasyon / ko-adezyon gelir: farklı bakteriler birbirini tanıyıp tutunur, biyofilm karmaşıklaşır ve mısır koçanı (corn-cob) kümeleri görülür. Biyofilm kendi "evini" kurar: hücre dışı matriks topluluğu bir arada tutar.

Şekli nasıl okumalı: Soldan sağa her pano bir aşamadır ve alttaki zaman oku slayttaki süreleri verir. 1. panoda yalnız mor pelikıl çizgisi vardır ve bakteri yoktur; 2. panoda koklar tek sıra tutunur. 3. panoda filamentöz bir bakterinin çevresine dizilen koklar mısır koçanını oluşturur. 4 ve 5. panolarda yeşil matriks büyür; en sağdaki yapı akışa ve kimyasallara dirençli olduğu için ancak mekanik olarak bozulabilir.

Mikrobiyal dental plak (MDP): diş yüzeyinde bulunan, suyla kolayca yıkanmayan yumuşak, yapışkan materyal. Dişlerde, çevre dokularda ve restoratif yüzeylerde kolayca oluşan karmaşık bir biyofilmdir. Biyofilm serbest yüzen bakterilerden zor uzaklaşır: yüzeye tutunmuştur, organizedir ve matriks içindedir; bu yüzden mekanik bozma önemlidir. Plak, doğal temizlenmeden korunan yerleri sever: pit-fissürler, ara yüzler, dişeti kenarı, restorasyon ve aparey çevresi.

2.6 Şekerden sonra: Stephan eğrisi

Şekli nasıl okumalı: Eğri, sakkaroz çalkalamasından sonra plak pH'ının dakikalar içindeki seyridir. pH yaklaşık 2–3. dakikada kritik çizginin (≈ 5,5) altına iner, ≈ 5. dakikada en düşük değere (≈ 5,0) ulaşır, ≈ 8–9. dakikada yeniden 5,5'in üstüne çıkar ve ≈ 20. dakikada başlangıca yaklaşır. Kırmızı alan mineral kaybının sürdüğü dönemdir. Eğri asimetriktir: düşüş hızlı, dönüş yavaştır.

2.7 Diyet ve çürüğün yerleri

Çürük lezyonunun üç klinik lokalizasyonu (slayt 130): (1) gelişimsel pit ve fissürler, (2) kariyojenik biyofilmi barındıran düz mine yüzeyleri, (3) kök yüzeyleri. Kök yüzeyi mineden pürüzlüdür ve ağız hijyeni yoksa biyofilm kolay oluşur; kökü örten sement çok incedir ve çürüğe az direnç gösterir.

3. Dentin–pulpa kompleksi (Dentin Pulp Complex)

Kaynak slaytlar: 134–184

3.1 Kompleks neden tek birimdir?

Odontoblastın gövdesi pulpada, uzantısı dentin tübülündedir. Bu yüzden dentin ile pulpa biyolojik olarak bağlıdır ve birlikte yanıt verir. Sert dokuları yapan hücreler: ameloblast → mine, odontoblast → dentin, fibroblast → pulpa.

Predentin, mineralize dentin ile odontoblastlar arasındaki 10–30 µm kalınlıkta, mineralize olmamış zondur ve pulpaya çok yakındır.

3.2 Primer, manto ve sirkumpulpal dentin

Primer dentin dentinogenezle başlar, kök tamamlanmadan önce oluşur, dişe ilk şeklini ve pulpa odasının şeklini verir. Slayt 145'e göre sürmeden yaklaşık 3 yıl sonrasına kadar büyümeye devam eder; tübülleri oldukça düzgündür.

3.3 Sekonder ve tersiyer dentin

Sekonder dentin kök oluşumu tamamlandıktan sonra oluşur. Tübül yönü primer dentine göre daha asimetrik ve karmaşıktır. Birikim yavaş ama yaşam boyu süreklidir; pulpa odası giderek küçülür. Slayt 203–204'ün sorusu: "Yaşlı hastada pulpa odası neden küçük görünür?" Cevap: sekonder dentin birikimi.

Tersiyer dentin bir uyarana yanıttır: çürük, termal/mekanik travma, diş aşınması. Etkenler üç gruptur: patolojik (çürük, periodontal hastalık, kavite/kron preparasyonunda termal ve mekanik travma), fizyolojik (atrizyon, abrazyon, erozyon), diğer (restorasyonların kimyasal etkileri: artık monomer, mikrosızıntı). Tersiyer dentin tübüllerin pulpaya bakan tarafında ve çok daha hızlı oluşur. Pulpa, kendisiyle hasar arasına bir bariyer örmeye çalışır. Kalite ve miktar uyaranın süresi ve şiddetiyle orantılıdır: süre uzun, şiddet düşük oldukça oluşum daha kalın ve kalitelidir.

3.4 Tübüllerin seyri ve yüzeysel/derin dentin

Tübüller kronda hafif "S" şeklinde seyreder; insizal kenarda, tüberküllerde ve kökte daha düzdür. İntertübüler dentin peritübüler dentinden daha az mineralizedir ve dentin matriksinin esnekliğini belirler. DEJ yakınında bağlandığın dentin, pulpaya yakın dentinden yapısal olarak farklıdır. Pulpaya yaklaştıkça tübül yoğunluğu, sıvı dolu alan, geçirgenlik ve pulpal etki artar. Derin dentin daha ıslaktır ve bağlanma güçleşir.

3.5 Dentin pulpayı nasıl savunur?

Sklerotik dentin yaşlanma ve kronik, hafif irritasyonla (ör. yavaş ilerleyen çürük) oluşur. Peritübüler dentin kalsifiye materyal birikimiyle genişler; bölge daha sert, daha yoğun, daha az hassas ve pulpayı daha iyi koruyan hale gelir: geçirgenlik ↓, hassasiyet ↓, pulpa koruması ↑.

Ölü yol (dead tract): odontoblast hasar görür veya ölür → odontoblast uzantısı kaybolur → dentin tübülleri boş kalır → iletilen ışıkta koyu görünür. Pulpaya bakan yüzeyde reparatif dentin bulunur.

Şekli nasıl okumalı: Üstteki üç pano aynı dentinin boyuna kesitidir; (a)'da canlı odontoblastın uzantısı sıvı dolu tübüldedir. (b)'de tübül üst kısımda koyu mineralle tıkanmıştır ama odontoblast hâlâ canlıdır; sklerozun özü budur. (c)'de odontoblastlar ölmüş (×), tübüller boş ve koyudur; pulpa ucu mor reparatif dentinle kapanmıştır. Alttaki akış, tersiyer dentinin hasarın şiddetine göre iki farklı hücre kaynağından doğduğunu gösterir.

Slayt 178'in özeti: tübüller kapanır (sklerotik dentin → geçirgenlik ↓), odontoblast kaybolur (ölü yol → boş tübüller), pulpa yanıt verir (tersiyer dentin → pulpa tarafında yeni dentin). Slayt 160'taki kesitte bu katmanlar tek bir çürük lezyonunda dıştan içe sıralanır:

3.6 Fonksiyonlar ve klinik önem

Dentinin fonksiyonları (slayt 179): dişe dayanıklılık ve esneklik verir, pulpayı korur, minenin rengini etkiler, savunma yapar. Klinik noktalar:

• Preparasyon, ısı üretimi pulpaya zarar vermesin diye sürekli hava–su spreyi altında yapılır (slayt 180).
• Açık dentindeki uyaran tübül sıvısını dışa doğru hareket ettirir ve hassasiyet doğurur (slayt 181).
• Dentin geçirgenliği nedeniyle kimyasal irritanlar difüzyonla pulpaya ulaşabilir (slayt 182).
• Dentin inert bir doku değildir: tübülerdir, pulpaya biyolojik olarak bağlıdır, uyarana yanıt verir ve kendini savunur. Pulpaya yaklaştıkça tübül yoğunluğu, geçirgenlik ve pulpal risk artar.

4. Pulpa, sement ve çürük (Cementum & Caries)

Kaynak slaytlar: 185–250

4.1 Dental pulpa ve predentin

Pulpa, rijit dentin duvarları içinde yer alan canlı yumuşak bağ dokusudur: damarlı, innerve, hücresel ve uyarana yanıt veren bir dokudur. Bileşimi %75 su, %25 organik materyaldir. Predentin, mineralize dentin ile odontoblastlar arasındaki henüz mineralize olmamış dentin matriksidir.

Şekli nasıl okumalı: Görselin altındaki 1–5 numaraları, slaytın İngilizce zon adlarının tam altına yerleştirildi. Soldan sağa hücreden zengin zon (1), dar hücreden fakir zon (2), uzun odontoblast gövdeleri (3), düz kahverengi predentin bandı (4) ve dallanan tübüllü mineralize dentin (5) gelir. Kırmızı ok, odontoblast uzantısının (Tomes lifi) predentini geçip tübüle girdiği yeri gösterir. Sınavda bir kesit verilip "sırala" denirse bu dizilimi geriye doğru (dentinden merkeze) okumayı unutma.

Pulpanın dört fonksiyonu: 1. formatif (dentin yapar), 2. nütritif (dentini besler), 3. duyusal (duyusal bilgiyi iletir), 4. defansif (hasara yanıt verir). Hücreler arasında kollajen lifleri ve temel maddeden oluşan ekstrasellüler matriks bulunur.

4.2 Sement: yapı, tipler ve CEJ

Sement, kökü sabitleyen dokudur: mineralize bir dental dokudur, anatomik kökü örter, sementoblastlar tarafından yapılır ve dentinden biraz yumuşaktır. Slayttaki bileşim: ≈ %65 inorganik (hidroksiapatit), ≈ %23 organik (başlıca kollajen), ≈ %12 su. Mine ve dentinle karşılaştırıldığında daha az mineralizedir. Organik kısmın ≈ %90'ı tip I kollajendir ve bağlanmanın iskeletini kurar; tip III kollajen gelişim ve onarımda öne çıkar.

Sement neden gerekir? Diş kemiğe kaynaşmaz; periodontal ligament (PDL) kökü alveol kemiğine bağlayan özelleşmiş bağ dokusudur. PDL liflerinin mineralize dokuya gömülü uçlarına Sharpey lifleri denir: Sement ← PDL → kemik. Kök yüzeyinde dört hücre vardır: sementoblast (yapar), sementosit (kendi matriksinde lakünde hapsolmuş eski sementoblast), sementoklast (çok çekirdekli, rezorbe eder) ve PDL fibroblastı.

Her iki tipin beslenmesi de PDL'den difüzyonla olur; sement damarsızdır.

Şekli nasıl okumalı: Üç polarize ışık kesitinde çemberler birleşim noktasını gösterir. A'da sement minenin ucunu dışarıdan örter (en sık, ≈ %60); C'de ok, ikisinin keskin bir çizgide uç uca buluştuğu noktayı işaret eder (≈ %30). B'de köşeli parantez mine ile sement arasındaki boşluğu, yani çıplak kök dentinini gösterir (≈ %10). Klinik açıdan önemli olan en az görülen B tipidir: dişeti çekilince doğrudan dentin hassasiyetine zemin hazırlar.

Sementin dört fonksiyonu (slayt 225): bağlanma (PDL liflerini sabitler), onarım (kök hasarı alanlarını onarır), adaptasyon (fonksiyonel değişikliklere yanıt verir) ve kompanzasyon (apikal birikim oklüzal aşınmayı telafi etmeye yardım eder).

4.3 Çürük: tanım, DEM–REM ve sıklık

Diş çürüğü, dental biyofilm ve fermente edilebilir karbonhidratların rol aldığı bir hastalık sürecidir: asit üretimi → sert dokulardan mineral kaybı. Diş asla tam "stabil" değildir. Demineralizasyonda Ca²⁺ ve PO₄³⁻ mineden ayrılır, remineralizasyonda geri döner. Ortam yeterince asidikleşince mineral kaybı başlar. Slayt 236'daki Stephan eğrisi hızlı pH düşüşünü, 5,5 altındaki "mine için kritik bölgeyi" ve yavaş toparlanmayı gösterir.

Şekli nasıl okumalı: Her sarı üçgen bir şeker alımıdır ve yeni bir Stephan eğrisi başlatır. A'da pH günde üç kez kritik çizginin altına iner; aralarda uzun süre 5,5'in üstünde kalır ve remineralizasyona zaman tanır. B'de aynı şeker sekiz kez alındığı için kırmızı alanların toplamı katlanır ve toparlanma aralıkları kısalır. Slayt 237'nin mesajı budur: çürükte yalnız ne yediğin değil, ne sıklıkla yediğin önemlidir.

Lezyon bir süreçtir: sağlıklı mine → başlangıç mineral kaybı (mikroskobik) → beyaz nokta (klinik olarak görünür, hâlâ geri döndürülebilir) → kavitasyon. Slayt 240'a göre kalsiyum iyonlarının mine porlarından dış yüzeye göçü beyaz noktalara yol açar; zamanla bu noktalar koyu renk kazanabilir. Beyaz görünümün optik açıklaması için son bölüme bak.

4.4 Çürüğün etiyolojisi

Dört faktör (slayt 242–246): diş, kariyojenik biyofilm, fermente edilebilir karbonhidrat ve zaman. Dişe ait risk üç başlıktır: morfoloji (derin pit ve fissürler), pozisyon (plak tutucu alanlar) ve yüzey/mineral özellikleri (asit atağına duyarlılık); üçü bir araya gelince risk en yüksektir. Tükürük doğal savunma sistemidir: temizler, tamponlar, Ca²⁺ ve PO₄³⁻ sağlar, korur. Düşük akış riski artırır.

Tarihsel modeller (slayt 231): Keyes triadı (1960) diş, mikroflora ve diyetin kesişimidir. Çürük tetradı (Newbrun) buna zamanı ekler; şemadaki dört daire konak, bakteri, beslenme ve zamandır.

5. Restoratif diş hekimliğine giriş (Restorative Dentistry 101)

Kaynak slaytlar: 251–280

5.1 Tanımlar ve amaç

Restoratif diş hekimliği, çürük veya çürük dışı (non-karyöz) lezyonların yol açtığı sert doku kaybını onarır ve hastaya kaybolan estetiği ve fonksiyonu geri kazandırır. Hedef, olabildiğince konservatif davranarak diş dokusu kaybını ve vital dokulara, özellikle pulpaya verilecek zararı en aza indirmektir.

5.2 Klinik örnekler

5.3 Diş yapısı terminolojisi

6. Diş preparasyonu I (Tooth Preparation)

Kaynak slaytlar: 281–357

6.1 Neden ve nasıl preparasyon?

Preparasyonun üç sorusu: Ne çıkarılmalı? Ne korunmalı? Hangi şekil oluşturulmalı? En önemli kural: sağlam diş yapısını koru. Slayt 285'in hedefleri: sağlam yapıyı korumak, hastalıklı dokuyu uzaklaştırmak, pulpayı korumak ve diş–restorasyon bütününü güçlendirmek.

6.2 Black sınıflaması ve yüzey sayısı

Şekli nasıl okumalı: Ağaca tepeden "lezyon nerede başlıyor?" sorusuyla gir; her dal yalnız yer sorar, hiçbir dal boyut veya derinlik sormaz. Proksimal dal iki kez daha ayrılır: önce diş grubu (posterior → II), sonra anterior dişte insizal açı (sağlam → III, tutulmuş → IV). Alttaki mavi bant ikinci, bağımsız ekseni hatırlatır: MO bir kavite hem "Sınıf II" hem "compound"dır.

6.3 Preparasyonun parçaları: duvar, taban, kenar, açı

• Dış duvarlar dış diş yüzeyine uzanır ve baktığı yüzün adını alır (bukkal, lingual, mesial, distal, gingival). İç duvarlar dış yüzeye çıkmaz: pulpal taban (uzun eksene ≈ dik, pulpa odasının üstünde) ve aksiyal duvar (uzun eksene ≈ paralel).
• Kavosürfas kenarı (cavosurface margin): preparasyon duvarı ile kesilmemiş diş yüzeyinin birleştiği sınır. Kavosürfas açısı aynı yerdeki açısal ilişkidir.
• Line angle: 2 duvarın birleşimi (pulpal + bukkal → bukkopulpal).
• Point angle: 3 duvarın birleşimi (bukkal + mesial + pulpal → bukkomesiopulpal).

Şekli nasıl okumalı: Sınıf II kutusuna proksimalden bakışta yeşil alan (1) pulpal taban, sarı alan (4) aksiyal duvardır; aralarındaki kesikli çizgi (3) iki duvarın buluştuğu aksiyopulpal çizgi açısıdır. Alttaki mavi bant (7) gingival taban, sarının alt kenarı (6) aksiyogingival çizgi açısıdır. Mavi yan bantlar (2) dış duvarlar, onların beyaz diş yüzeyine değdiği sınır (5) kavosürfas kenarıdır. Bir adı çözmek için birleşen duvarları say: iki ise line angle, üç ise point angle.

6.4 Yedi basamak

6.5 Outline form

İlkeler (slayt 319–321): lezyonu izle; sağlam dişi koru; erişilebilir kenarlar oluştur. Zayıflamış ve kırılgan diş yapısını ve desteksiz mineyi kaldır; bütün kusurları preparasyona dahil et; kenarları restorasyonun iyi bitirilebileceği yere koy. Tüberkülleri koru. Diş dokusunu korumak için kavite genişliği interkuspal mesafenin 1/4'ü ya da tüberkül eğiminin 1/3'ü kadar olmalıdır. Kenarları tüberkül tepesi gibi yüksek stres alanlarında bitirme. İki kusur arası 0,5 mm'den azsa zayıf mineyi ortadan kaldırmak için birleştir. Proksimal çürüğün yayılımı sınırı belirler; preparasyon sağlam diş yapısına ulaşana kadar uzatılır.

Şekli nasıl okumalı: Soldaki kesitte üstteki ok iki tüberkül tepesi arasındaki interkuspal mesafeyi (D) ölçer; kırmızı ok kavitenin oklüzal genişliğinin D/4'ü geçmediğini gösterir. Yeşil çentikler fossadan tüberküle uzanan eğimin üçte birini işaretler; duvarlar bu çentiklerin içinde kalır. Tüberkül tepesindeki kırmızı ×, yükün yoğunlaştığı yerde kenar bitirilmeyeceğini hatırlatır. Sağda üstten görünüşte 0,5 mm'den ince mine köprüsü kırılgan kalacağı için iki kusur tek konturda birleştirilir; marjinal sırtlar yine korunur.

6.6 Direnç ve retansiyon

Resistance form: preparasyonu, hem diş hem restorasyon çiğneme kuvvetine kırılmadan dayanacak biçimde tasarlamaktır (direnç = KIRILMAYI önlemek). Direnci sağlayanlar: güçlü diş yapısını korumak, yeterli restoratif materyal kalınlığı, gerektiğinde iç çizgi açılarını yuvarlatmak, mine kenarlarını desteklemek. İnce marjinal sırt → stres → kırık riski; sağlam diş yapısı direnç formunun bir parçasıdır. Keskin iç açılar stres yoğunlaştırır, yuvarlatılmış açılar stresi azaltır. Altında dentin desteği olmayan mine kırılma riski taşır. Slayt 333'ün çizimi: ≈ 90° kavosürfas açısı, kuvvete paralel ya da dik duvarlar, yuvarlatılmış çizgi ve nokta açıları, düz ve pürüzsüz tabanlar, restorasyona yeterli kalınlık (bulk).

Retention form: restorasyonun kaldırma veya devirme kuvvetleriyle yerinden çıkmasını önler. Resistance ≠ retention: direnç "kırılır mı?", retansiyon "hareket eder mi?" sorusudur. Geleneksel non-adeziv restorasyonlarda (amalgam) tutuculuğu mekanik retansiyon sağlar ve preparasyon geometrisi çok önemlidir: yaklaşık 2–5° oklüzal yakınsama (taban oklüzal açıklıktan geniş, y > x), pulpal duvar yakınında dentinde hafif undercut ve oklüzal dovetail. Adeziv restorasyonlarda bonding retansiyona katkı verir: kompozitte mikromekanik bağlanma ve gerektiğinde mine beveli.

Şekli nasıl okumalı: Üst panelde kırmızı oklar çiğneme kuvvetidir; 1–5 numaralı öğeler dişin ve restorasyonun kırılmasını önleyen tasarım kararlarıdır (beyaz çift ok restorasyon kalınlığı). Alt panelde mavi ok restorasyonu kaldırmaya çalışan kuvvettir. Oklüzale yakınsayan duvarlar yüzünden taban (y) açıklıktan (x) geniştir ve amalgam dışarı çıkamaz; sağdaki dovetail aynı kilidi üstten gösterir. Alttaki bant, iki kavramı tek kelimeyle ayırır: kırılma ve yer değiştirme.

6.7 Convenience form, kalan doku ve pulpa koruması

Convenience form = görüş + erişim + uygulayabilirlik: Görebiliyor musun? Frezin ulaşabiliyor mu? Restoratif materyali yerleştirebiliyor musun? İlk preparasyondan sonra sıra şudur: kalan kusurlu doku → pulpa koruması → bitirme → temizlik ve inceleme. Kaldırılacak kalan kusurlu doku üç gruptur: kusurlu/enfekte dentin, kusurlu mine ve eski restoratif materyal.

Pulpa koruması (slayt 351): kalan dentin kalınlığı (remaining dentin thickness, RDT) azaldıkça pulpaya verilen zarar artar. Slayt tablosu: 0,5 mm → %25, 1 mm → %10, 2 mm → minimal ya da yok (toksik maddenin etkisi). Bölüm 1'deki dentin gradyanı şeklinin alt paneli bu tabloyu çizer.

6.8 İkincil formlar ve son kontrol

Ek tutuculuk her zaman gerekir mi? Hayır. İkincil direnç ve retansiyon formları yalnız ek direnç veya retansiyon gerektiğinde eklenir. Mekanik öğeler: retention grooves, coves, slots veya internal boxes, locks, pins, skirts, amalgam pins.

Son kontrolde dört soru sorulur (slayt 354): Desteksiz mine var mı? Kenar düzensiz mi? Zayıf mine var mı? Bitirme için erişim var mı?

7. Diş preparasyonu II: Sınıf I–V uygulaması (Tooth Preparation II)

Kaynak slaytlar: 358–406

7.1 Sınıf I

Önce anatomiyi anla, sonra prepare et: santral pit, santral oluk, gelişimsel pit ve fissürler. Dört ilke: (1) işaretli alanı izle, (2) tüberkülleri koru, (3) marjinal sırtları koru, (4) gereksiz uzatmadan kaçın. Frezi dişe değmeden önce kontrol et: giriş noktası, yön, görüş ve el desteği temas öncesinde belirlenir.

7.2 Sınıf II

Sınıf II'nin güçlükleri: sınırlı görüş, komşu diş, proksimal kontak ve marjinal sırtın tutulması. Preparasyon iki parçadır: oklüzal bölüm ve proksimal kutu.

Preklinik kontrol listesi (slayt 387): (1) dış hat konservatif mi? (2) sağlam diş yapısı korundu mu? (3) derinlik kontrollü mü? (4) duvarlar ve tabanlar tanınabiliyor mu? (5) tüberküller ve marjinal sırtlar korundu mu? (6) desteksiz mine var mı? (7) komşu dişe zarar verildi mi? (8) kenarlar temiz ve incelenebilir mi?

7.3 Sınıf III ve Sınıf IV

Sınıf III: anterior dişin proksimal yüzü, insizal açı tutulmamış. İlk giriş için soru: labial mi, palatinal mi? Seçim, lezyonun yerine, erişime ve görünür fasiyal minenin korunmasına göre yapılır. Komşu dişi koru. Sık hatalar (slayt 393): çok büyük (aşırı sağlam doku kaybı), fasiyal aşırı uzatma (estetik bozulur), çok derin (pulpal risk ↑), komşu diş hasarı (iyatrojenik defekt).

Sınıf IV: proksimal lezyon insizal açıyı da içerir. Beş hedef (slayt 395): sağlam mineyi koru, yeterli erişim oluştur, yeterli bağlanma yüzeyi sağla, insizal formu geri kur, restorasyonu estetik olarak kaynaştır. Mine bevel'i neden? (slayt 397) Bevel şunları sağlayabilir: mine bağlanma alanını artırır, mine prizma uçlarını açığa çıkarır, kompozit ile mine arasındaki geçişi iyileştirir ve estetik kaynaşmaya yardım eder.

7.4 Sınıf V ve III–IV–V karşılaştırması

Sınıf V: fasiyal veya lingual yüzün servikal üçlüsü. Dört ilke: (1) lezyonu izle, (2) sağlam diş yapısını koru, (3) pulpayı koru, (4) restore edilebilir kenarlar oluştur. Bu yaklaşımın adı lezyon rehberli preparasyondur (lesion-guided preparation); dış şekil hazır bir şablondan değil, lezyonun sınırlarından çıkar.

Son tekrar

Hatırlatma kartları

Deneme sınavı (55 soru)

Aşağıdaki sorular bu not için hazırlanmış özgün sorulardır; çıkmış sınav sorusu değildir. Sorular sunumların ağırlığına göre dağıtıldı: mine–dentin 4, tükürük–biyofilm 4, dentin–pulpa 3, pulpa–sement–çürük 4, Restorative 101 2, preparasyon I 5, preparasyon II 3.

A student says, "Enamel is 87% inorganic." Under which condition is this statement correct?

1. When measured by weight
2. When measured by volume
3. Only in cervical enamel
4. Only in primary teeth
5. Under no condition

EN Enamel is 95% inorganic by weight and 87% by volume. The weight value makes the first option incorrect; the available information does not support the other options.

TR Mine ağırlıkça %95, hacimce %87 inorganiktir. Ağırlıkça değer %95 olduğu için ilk şık yanlıştır; diğer seçenekler mevcut bilgilerle desteklenmez.

A patient with gingival recession describes sharp pain from a cold drink that lasts a few seconds and stops when the stimulus is removed. What is the most likely mechanism?

1. Acid dissolution of enamel prisms
2. Irreversible pulpal inflammation
3. Excess cementum deposition at the root apex
4. Fluid movement in exposed dentinal tubules stimulating nerve endings at the pulpal end
5. Tertiary dentin occluding the tubules

EN Brief, sharp pain limited to the stimulus is consistent with fluid movement in exposed dentinal tubules. Pulpitis may cause spontaneous, prolonged pain; tubule occlusion reduces sensitivity.

TR Kısa, keskin ve uyaranla sınırlı ağrı, açık dentindeki tübül sıvısı hareketine uyar. Pulpitte ağrı kendiliğinden başlar ve uzun sürer; tübüllerin kapanması ise hassasiyeti azaltır.

Which enamel thickness measurements for the same molar agree with the slide values?

1. Cusp: 2.5 mm; cervical region: 0.08 mm
2. Cusp: 1 mm; incisal edge: 0.1 mm
3. Cervical region: 2 mm; cusp: 0.5 mm
4. Pit and fissure floor is the thickest region: 3 mm
5. Enamel is uniform everywhere: approximately 2 mm

EN Cusp enamel is approximately 2.3–3 mm thick; cervical enamel is under 100 µm (0.08 mm = 80 µm). Enamel thickness varies, and enamel is thin at pit and fissure floors.

TR Tüberkül minesi ≈ 2,3–3 mm, servikal mine < 100 µm'dir (0,08 mm = 80 µm). Mine kalınlığı homojen değildir ve pit-fissür tabanında incedir.

Which statement about dentin is correct?

1. The hardest dentin is near the pulp.
2. Dentin is about half as hard as enamel.
3. Peritubular dentin is less mineralized than intertubular dentin.
4. Tubule density decreases toward the pulp.
5. Dentin at the dentinoenamel junction (DEJ) is about three times harder than dentin near the pulp.

EN Dentin is one-fifth as hard as enamel and is three times harder at the DEJ than near the pulp. Peritubular dentin is more mineralized, and tubule density increases toward the pulp.

TR Dentin minenin 1/5'i sertliğindedir ve DEJ'de pulpa yakınının 3 katı serttir. Peritübüler dentin daha mineralizedir; pulpaya doğru tübül yoğunluğu artar.

A patient reports increased salivation while eating but a dry mouth and thicker saliva before a stressful exam. Which pairing is correct?

1. Eating: sympathetic stimulation → scant, viscous saliva
2. Stress: parasympathetic stimulation → abundant, watery saliva
3. Eating: parasympathetic stimulation and greater parotid contribution; stress: sympathetic stimulation → scant, viscous, protein-rich saliva
4. In both situations, only the sublingual gland produces saliva
5. Salivary flow is under voluntary control

EN Parasympathetic stimulation produces abundant, watery saliva, and parotid contribution increases during stimulation. Sympathetic stimulation produces a smaller volume of viscous, protein-rich saliva. The autonomic nervous system controls flow.

TR Parasempatik uyarı bol ve sulu tükürük üretir; uyarılmada parotisin katkısı artar. Sempatik uyarı az, viskoz ve proteinden zengin tükürük üretir. Akışı otonom sinir sistemi yönetir.

Which statement about the acquired pellicle is correct?

1. It is acellular, originates from saliva, and provides receptors for bacterial attachment.
2. It is an organized biofilm of living bacteria.
3. It takes at least a week to form.
4. It offers no protection to enamel.
5. It never reforms after toothbrushing.

EN The pellicle is acellular, salivary in origin, and forms rapidly after cleaning. It protects enamel but also provides bacterial receptors; once bacteria attach, the structure is called plaque.

TR Pelikıl hücresiz, tükürük kökenli ve hızla (temizlikten hemen sonra) oluşur. Mineyi korur ama bakterilere reseptör de sağlar; bakteri tutununca adı plak olur.

Three days after professional cleaning, a patient who has not brushed has dental biofilm at which stage shown in the slides?

1. Pellicle formation only
2. Precolonization
3. Growth of microcolonies
4. Mature biofilm
5. No structure has formed yet

EN Microcolonies grow from day 1 to day 7; mature biofilm appears after one week or longer. Pellicle formation and early attachment occur during the first hours.

TR Mikrokolonilerin büyümesi 1–7 gün arasıdır; olgun biyofilm 1 hafta ve sonrasında oluşur. Pelikıl oluşumu ve erken tutunma ilk saatlerde tamamlanır.

Which statement about the Stephan curve is correct?

1. It shows how salivary flow rate changes over time.
2. After sugar intake, pH stays below the critical value for hours.
3. pH reaches its lowest value at about 60 minutes.
4. The critical pH for enamel is 7.0.
5. Plaque pH falls below 5.5 within minutes and approaches baseline after about 20 minutes.

EN The plaque pH curve shows pH falling below 5.5 at about 2–3 minutes, reaching its nadir around minute 5, and approaching baseline around minute 20. The practical critical pH is approximately 5.5.

TR Plak pH eğrisi, pH'ın ≈ 2–3. dakikada 5,5'in altına indiğini, ≈ 5. dakikada en düşük değere ulaştığını ve ≈ 20. dakikada başlangıca yaklaştığını gösterir. Kritik pH ≈ 5,5'tir.

Beneath a slowly progressing carious lesion, which dentin forms on the pulpal side where the odontoblasts survive?

1. Mantle dentin
2. Reactionary dentin
3. Reparative dentin
4. Primary dentin
5. Predentin

EN With mild to moderate stimulation, the original odontoblasts survive and produce reactionary dentin. In reparative dentinogenesis they die; mantle and primary dentin form during development.

TR Hafif–orta uyaranda orijinal odontoblast yaşar ve reaksiyoner dentin üretir. Reparatif dentinde odontoblast ölmüştür; manto ve primer dentin gelişimsel dentindir.

Which region appears dark in transmitted light, has empty tubules, and has reparative dentin at its pulpal end?

1. Sclerotic dentin
2. Eburnated dentin
3. Secondary dentin
4. Dead tract
5. Intertubular dentin

EN In a dead tract, odontoblast processes are lost and the tubules remain empty, making the tract dark in transmitted light. In sclerotic and eburnated dentin, mineral occludes the tubules.

TR Ölü yolda odontoblast uzantısı kaybolur ve tübüller boş kalır; bu yüzden iletilen ışıkta koyu görünür. Sklerotik ve eburne dentinde tübüller mineralle tıkalıdır.

Which statement about secondary dentin is correct?

1. It forms only in response to a stimulus such as caries.
2. It forms before root development is complete.
3. It accumulates only locally at the site of a stimulus.
4. It is atubular and is the least permeable dentin.
5. It accumulates slowly after root formation and reduces the size of the pulp chamber with age.

EN Secondary dentin is physiological and age-related; it requires no stimulus. Tertiary dentin is stimulus-related, localized, and least permeable; primary dentin forms before root completion.

TR Sekonder dentin fizyolojik ve yaşa bağlıdır; uyaran gerektirmez. Uyarana bağlı, lokal ve en az geçirgen olan tersiyer dentindir; kök tamamlanmadan önce oluşan primer dentindir.

When odontoblasts die beneath a deep cavity, which pulp zone is the most likely source of new odontoblast-like cells?

1. Cell-rich zone
2. Cell-free zone (of Weil)
3. Predentin
4. Mineralized dentin
5. Enamel

EN The cell-rich zone contains fibroblasts and undifferentiated cells that support pulp maintenance and repair. The zone of Weil contains a capillary plexus and nerve fibers.

TR Hücreden zengin zon fibroblast ve farklılaşmamış hücreler içerir; pulpanın bakım ve onarım havuzudur. Weil zonunda ise kapiller pleksus ve sinir lifleri bulunur.

Which statement about acellular cementum is correct?

1. It predominates in the apical third and furcation.
2. Its matrix contains cementocytes.
3. Its main role is adaptation and repair.
4. It is located on the cervical root, is rich in Sharpey's fibers, and provides attachment.
5. It is vascular and receives nutrients from its own blood supply.

EN Acellular cementum is found on the cervical root, contains no cementocytes, and provides attachment. Apical location, cementocytes, and repair characterize cellular cementum; both types receive nutrients by diffusion from the periodontal ligament.

TR Aselüler sement servikal köktedir, sementosit içermez ve bağlanmayı sağlar. Apikal yerleşim, sementosit ve onarım selüler sementin özellikleridir; her iki tip de PDL'den difüzyonla beslenir.

In a patient with gingival recession, which cementoenamel junction (CEJ) variant most predisposes to cervical sensitivity, and how frequent is it in the slides?

1. Cementum overlaps enamel: 60%
2. A gap between enamel and cementum (exposed dentin): 10%
3. An edge-to-edge junction: 30%
4. Enamel overlaps cementum: 60%
5. An edge-to-edge junction: 10%

EN In the gap variant, root dentin is exposed; recession opens its tubules to the oral environment. Cementum overlaps enamel in 60%, an edge-to-edge junction occurs in 30%, and a gap in 10%.

TR Boşluk varyasyonunda kök dentini çıplaktır ve resesyonla tübüller ağız ortamına açılır. Sement mineyi %60 örter, %30 uç uca birleşir; boşluk %10'dur.

If total daily sugar intake stays the same, which change would reduce caries risk the most?

1. Divide the sugar into small portions throughout the day
2. Sip a sugary drink throughout the day
3. Limit sugar to meals and eliminate sugary snacks between meals
4. Consume the sugar just before bed
5. Start a medication that reduces salivary flow

EN Each sugar exposure initiates another Stephan curve. Reducing the number of exposures shortens total time below the critical pH; the other choices increase exposure frequency or risk.

TR Her şeker alımı yeni bir Stephan eğrisi başlatır. Alım sayısını azaltmak, pH'ın kritik altında geçirdiği toplam süreyi kısaltır; diğer seçenekler sıklığı veya riski artırır.

A patient wants the gap between the front teeth closed. Which of the three main treatment needs in the slides does this represent?

1. Dental caries
2. Repair of an existing restoration
3. Replacement of an existing restoration
4. Malformed, discolored, unaesthetic, or fractured teeth
5. None; restorative treatment is only for caries

EN Diastema closure addresses an aesthetic need and belongs to the second group. Restorative dentistry also treats noncarious and aesthetic problems.

TR Diastema kapatma estetik bir gereksinimdir ve ikinci gruba girer. Restoratif diş hekimliği çürük dışı (non-karyöz) ve estetik sorunları da tedavi eder.

What is the rounded prominence in the cervical third of the palatal surface of a maxillary central incisor called?

1. Marginal ridge
2. Cingulum
3. Fissure
4. Pit
5. Cusp tip

EN The cingulum is a prominence in the cervical third of an anterior tooth's palatal or lingual surface. Marginal ridges border posterior occlusal surfaces; pits and fissures are depressions.

TR Cingulum, anterior dişin palatinal/lingual yüzünün servikal üçlüsündeki kabarıklıktır. Marjinal sırt posterior oklüzal yüzün kenarındadır; pit ve fissür çöküntüdür.

A preparation on a mandibular molar involves both the mesial proximal and occlusal surfaces. What is its class and its name by number of surfaces?

1. Class I, simple
2. Class III, compound
3. Class II, simple
4. Class II, complex
5. Class II, compound

EN A proximal lesion on a posterior tooth is Class II. Because two surfaces (MO) are involved, the preparation is compound; complex requires at least three surfaces, such as MOD.

TR Posterior dişin proksimal lezyonu Sınıf II'dir; iki yüzey (MO) tutulduğu için compound'dur. Complex en az üç yüzey (ör. MOD) gerektirir.

What is the junction of the buccal, mesial, and pulpal walls called?

1. Buccomesiopulpal point angle
2. Buccopulpal line angle
3. Cavosurface margin
4. Axiogingival line angle
5. Mesiopulpal line angle

EN Three walls form a point angle, named for the walls that meet. Two walls form a line angle; the cavosurface margin joins a preparation wall to the uncut external tooth surface.

TR Üç duvarın birleşimi point angle'dır ve adı duvarların adlarından kurulur. Line angle iki duvarın birleşimidir; kavosürfas kenarı duvar ile kesilmemiş dış yüzeyin birleşimidir.

An intact amalgam restoration has come out of its cavity without fracturing. Which preparation form was inadequate, and which features provide it?

1. Resistance form; rounded internal angles
2. Convenience form; wider access
3. Retention form; 2–5° occlusal convergence, a slight undercut, and a dovetail
4. Outline form; extension for prevention
5. Resistance form; preservation of the marginal ridge

EN Dislodgment is a failure of retention. Because amalgam does not bond to tooth structure, occlusal convergence, a slight undercut near the pulpal wall, and a dovetail provide mechanical retention; resistance form prevents fracture.

TR Restorasyonun yerinden çıkması retansiyon başarısızlığıdır. Amalgam dişe bağlanmadığı için tutuculuğu oklüzal yakınsama, pulpal duvar yakınındaki hafif undercut ve dovetail sağlar; resistance form ise kırığı önler.

In an occlusal preparation, a 0.3-mm enamel bridge remains between two fissure defects. What should be done according to the slide?

1. Join the two defects to remove the weak enamel
2. Preserve the bridge and prepare two separate cavities
3. Extend the cavity to the cusp tip
4. Deepen the floor toward the pulp
5. End the margin on the cusp tip

EN Two defects separated by less than 0.5 mm should be joined to eliminate weak enamel. Ending a margin on a cusp tip or extending unnecessarily violates outline-form principles.

TR İki kusur arası 0,5 mm'den azsa zayıf mineyi ortadan kaldırmak için birleştirilir. Kenarı tüberkül tepesinde bitirmek ve gereksiz genişletmek outline ilkelerine aykırıdır.

A deep preparation leaves 0.5 mm of dentin between the cavity floor and the pulp. According to the table on slide 351, which interpretation is correct?

1. There is no toxic effect; the barrier is sufficient.
2. Remaining dentin thickness has no effect on the pulp.
3. The toxic effect is 10%, the same as with 2 mm of dentin.
4. Pulpal damage increases as remaining dentin thickness increases.
5. The toxic substance's effect is 25%; pulpal damage increases as remaining dentin thickness decreases.

EN The table gives 25% at 0.5 mm, 10% at 1 mm, and minimal or no effect at 2 mm. The relationship is inverse: as remaining dentin thickness decreases, the effect reaching the pulp increases.

TR Tablo 0,5 mm için %25, 1 mm için %10, 2 mm için minimal etki verir. İlişki ters yönlüdür: RDT azaldıkça pulpaya ulaşan etki artar.

A completed Class I preparation has a wide outline extending onto cusp slopes and a thinned cusp. Which common errors have occurred?

1. Adjacent-tooth damage and an excessively wide proximal box
2. Excessive facial extension and aesthetic loss
3. An overly wide preparation and a weakened cusp
4. Excessive depth and pulp perforation
5. No error; a wide outline increases resistance

EN Two errors are excessive width (loss of sound tooth structure) and a weakened cusp (reduced resistance). Adjacent-tooth damage is a Class II error; excessive facial extension is a Class III error.

TR Hatalardan ikisi, kavitenin çok geniş olması (sağlam diş kaybı) ve tüberkülün zayıflaması (direnç ↓)dır. Komşu diş hasarı Sınıf II'nin, fasiyal aşırı uzatma Sınıf III'ün hatasıdır.

Distal proximal caries on a maxillary lateral incisor also involves the incisal angle. Which additional goal does the slide emphasize for this preparation?

1. Prepare a proximal box and occlusal dovetail
2. Restore the incisal form and blend the restoration aesthetically
3. Keep the lesion within the cervical third
4. Remove the entire labial surface
5. Preserve cusps and marginal ridges

EN Because the incisal angle is involved, this is a Class IV lesion. Treatment also emphasizes restoring incisal form and aesthetic blending. Dovetails and marginal ridges are posterior concepts; the cervical third corresponds to Class V.

TR İnsizal açı tutulduğu için lezyon Sınıf IV'tür; tedavide insizal formun geri kurulması ve estetik kaynaşma da önemlidir. Dovetail ve marjinal sırt posterior kavramlardır, servikal üçlü ise Sınıf V'tir.

According to the comparison on slide 406, what are the main challenge and main risk in a Class V preparation?

1. Access; excessive extension
2. Aesthetics and form; overpreparation
3. Adjacent tooth; iatrogenic damage
4. Cervical anatomy; excessive depth
5. Incisal angle; fracture

EN The table identifies cervical anatomy as the main Class V challenge and excessive depth as its main risk. Access and excessive extension belong to Class III; aesthetics, form, and overpreparation belong to Class IV.

TR Tabloda Sınıf V için ana güçlük servikal anatomi, ana risk aşırı derinliktir. Erişim/aşırı uzatma Sınıf III'e, estetik-form/aşırı preparasyon Sınıf IV'e aittir.

On a sectioned molar cusp, the enamel rods are seen twisting and intertwining instead of following a straight course. What is the main functional significance of this arrangement?

1. Greater resistance to crack propagation in areas exposed to high functional stress
2. An optical phenomenon producing alternating light and dark zones under the microscope
3. Incremental growth lines that act as the "growth rings" of enamel
4. Organic-rich, leaf-like pathways extending through much of the enamel thickness
5. A boundary separating prenatal from postnatal enamel

EN Twisted, intertwined rods are gnarled enamel, whose interwoven arrangement resists crack propagation where functional stress is high, such as cusps. Light–dark bands are Hunter–Schreger bands (an optical effect of rod direction), growth rings are striae of Retzius, and the birth boundary is the neonatal line.

TR Bükülüp iç içe geçen prizmalar gnarled enameldir; bu örgü yapısı tüberkül gibi yüksek stres alanlarında çatlak ilerlemesine direnç sağlar. Açık–koyu bantlar Hunter–Schreger bantlarıdır (prizma yönüne bağlı optik görüntü), büyüme halkaları Retzius çizgileri, doğum sınırı ise neonatal çizgidir.

On a ground section, a ribbon-like structure arises from the DEJ and extends only a short distance into the enamel, resembling "tufts of grass". Which statement correctly identifies it and contrasts it with a similar structure?

1. It is an enamel lamella, whereas a tuft is a thin leaf-like structure crossing most of the enamel.
2. It is an enamel tuft, whereas an enamel lamella is a thin, leaf-like, organic-rich structure that may extend through a considerable thickness of enamel.
3. It is a Hunter–Schreger band, whereas a lamella is an incremental growth line.
4. It is gnarled enamel, whereas a lamella is the main crack-resistant structure of the cusp.
5. It is the neonatal line, whereas a lamella separates prenatal and postnatal enamel.

EN Tufts arise from the DEJ and reach only a short distance into enamel; lamellae are thin, leaf-like, have a higher organic content and may run through a considerable thickness of enamel. The other options mix up optical bands, growth lines and crack-resistant gnarled enamel.

TR Tuft DEJ'den doğar ve mineye yalnızca kısa bir mesafe uzanır; lamel ise ince, yaprak benzeri, organikten zengindir ve minenin önemli bir kalınlığı boyunca uzanabilir. Diğer şıklar optik bantları, büyüme çizgilerini ve çatlağa dirençli gnarled enamel'i karıştırır.

During shade selection for an older patient, the cervical third of a maxillary central incisor looks clearly more saturated and yellowish than the incisal third. What best explains this?

1. Cervical enamel is the thickest enamel on the crown, so it is the most opaque.
2. Enamel itself is yellow and opaque, whereas dentin is translucent.
3. Enamel is thin cervically, so the underlying dentin has a greater influence on colour, and enamel wear with age increases the dentin influence further.
4. The incisal third contains more dentin than the cervical third.
5. Tetracycline staining always concentrates in the cervical third of older teeth.

EN Enamel is translucent and dentin is the major source of underlying colour; where enamel is thin (cervical third) the dentin shows through as a more saturated, yellowish shade, and age-related enamel wear increases this dentin influence. Cervical enamel is the thinnest, not the thickest, and the incisal third has the most enamel and translucency.

TR Mine translüsenttir ve alttaki rengi büyük ölçüde dentin belirler; minenin ince olduğu servikal üçlüde dentin daha doygun, sarımsı bir renk olarak yansır ve yaşla minenin aşınması dentin etkisini artırır. Servikal mine en ince minedir; insizal üçlüde mine ve translüsensi en fazladır.

A young adult has band-like grey-brown discoloration throughout the crowns that cannot be removed by polishing. The history reveals antibiotic (tetracycline) treatment in early childhood. How is this discoloration classified in the slides?

1. Extrinsic stain on the enamel surface
2. Fluorosis, a developmental alteration of enamel
3. An early demineralization (white spot) lesion
4. Intrinsic discoloration acquired during tooth development
5. Age-related darkening caused by secondary dentin deposition

EN Tetracycline discoloration is an intrinsic discoloration that occurs during tooth development, which is why it cannot be polished away. Extrinsic stain lies on the surface after eruption, and fluorosis is a separate developmental alteration of enamel caused by fluoride, not antibiotics.

TR Tetrasiklin renklenmesi diş gelişimi sırasında oluşan intrinsik bir renklenmedir; bu yüzden cilayla giderilemez. Ekstrinsik boyanma sürmeden sonra yüzeyde oluşur; florozis ise antibiyotikle değil florürle ilişkili ayrı bir gelişimsel mine değişikliğidir.

Unstimulated saliva is collected from a patient at rest between meals. Which gland is the major contributor to this resting flow, and what is its duct called?

1. Parotid gland — Stensen's duct
2. Sublingual gland — Wharton's duct
3. Minor salivary glands — multiple short ducts
4. Parotid gland — Wharton's duct
5. Submandibular gland — Wharton's duct

EN The submandibular gland (mixed, mainly serous) drains through Wharton's duct and dominates at rest. The parotid drains through Stensen's duct and its contribution rises during stimulation; the sublingual gland drains through multiple small ducts.

TR Submandibular bez (karışık, ağırlıkla seröz) Wharton kanalıyla açılır ve istirahatte baskındır. Parotis Stensen kanalıyla açılır ve katkısı uyarılmada artar; sublingual bez çok sayıda küçük kanalla açılır.

A few minutes after a sugary snack, plaque pH falls. Which salivary component is described as the main buffer that neutralizes these acids and helps bring the pH back up?

1. Bicarbonate (HCO₃⁻)
2. Phosphate
3. Salivary proteins
4. Calcium ions (Ca²⁺)
5. Salivary enzymes

EN Bicarbonate is the main salivary buffer (acid + HCO₃⁻ → neutralization). Phosphate and proteins only contribute, while Ca²⁺ is supplied mainly for remineralization rather than buffering.

TR Tükürüğün ana tamponu bikarbonattır (asit + HCO₃⁻ → nötralizasyon). Fosfat ve proteinler yalnızca katkı verir; Ca²⁺ ise tamponlamadan çok remineralizasyon için sağlanır.

A parent asks which between-meal snacks would actively help protect a child's teeth rather than merely not harming them. Which pair is classified as anticariogenic in the slides?

1. Meat and eggs
2. Cheese and sugar-free chewing gum sweetened with xylitol
3. Fish and vegetable oils
4. Sugary soft drinks and biscuits
5. Honey-sweetened chewing gum

EN Anticariogenic foods such as xylitol gum, cheese, black tea and milk may prevent caries by increasing saliva or by an antimicrobial effect. Meat, eggs, fish and oils are cariostatic (they do not lower pH but give no active protection), and sugary or honey-sweetened products are cariogenic.

TR Ksilitollü sakız, peynir, siyah çay ve süt gibi antikariyojenik besinler tükürüğü artırarak veya antimikrobiyal etkiyle çürüğü önleyebilir. Et, yumurta, balık ve yağlar kariostatiktir (pH'ı düşürmez ama aktif koruma da yapmaz); şekerli veya ballı ürünler kariyojeniktir.

During biofilm development, new bacteria join the community as different bacterial species recognize and attach to one another, producing "corn-cob" shaped clusters. What is this process called?

1. Acquired pellicle formation
2. Pre-colonization
3. Co-aggregation / co-adhesion
4. Remineralization
5. Salivary clearance

EN In co-aggregation / co-adhesion, different bacteria recognize and attach to each other, the biofilm becomes more complex and corn-cob clusters appear. Pre-colonization is the initial attachment of coccoid and coccobacillary forms to the pellicle, and the pellicle itself is cell-free.

TR Ko-agregasyon / ko-adezyonda farklı bakteriler birbirini tanıyıp tutunur, biyofilm karmaşıklaşır ve mısır koçanı kümeleri görülür. Ön-kolonizasyon kok ve kokobasil formların pelikıla ilk tutunmasıdır; pelikılın kendisi hücresizdir.

Tooth X has a slowly progressing, low-intensity carious lesion of long duration; tooth Y has suffered an acute, high-intensity injury. According to the slides, which outcome regarding tertiary dentin is expected?

1. Tooth Y forms thicker, higher-quality tertiary dentin because its stimulus is stronger.
2. Neither tooth forms tertiary dentin; only secondary dentin forms after root completion.
3. Both form the same amount, because tertiary dentin formation does not depend on the stimulus.
4. Tooth X forms thicker, higher-quality tertiary dentin, because a longer duration and lower intensity favour its formation.
5. Tooth X forms tertiary dentin on the enamel side of the dentinal tubules.

EN The quality and quantity of tertiary dentin are proportional to the duration and intensity of the stimulus: the longer the duration and the lower the intensity, the thicker and higher-quality the dentin. It forms rapidly on the pulp-facing side of the tubules, not on the enamel side.

TR Tersiyer dentinin kalitesi ve miktarı uyaranın süresi ve şiddetiyle orantılıdır: süre uzun, şiddet düşük oldukça oluşum daha kalın ve kalitelidir. Tersiyer dentin mine tarafında değil, tübüllerin pulpaya bakan tarafında ve hızla oluşur.

Which description fits mantle dentin?

1. It surrounds the pulp, forms after the first dentin layer, makes up most of the dentin and is more mineralized.
2. It is the 10–30 µm unmineralized zone between the mineralized dentin and the odontoblasts.
3. It forms slowly after root completion and gradually makes the pulp chamber smaller.
4. It forms locally on the pulpal side in response to caries or trauma.
5. It is the first-formed portion of primary dentin beneath the DEJ, with thick collagen fibres and about 4% less mineral than other primary dentin.

EN Mantle dentin is the first primary dentin, lying just beneath the DEJ, with thick collagen fibres and about 4% less mineral. The first option describes circumpulpal dentin, the second predentin, the third secondary dentin and the fourth tertiary dentin.

TR Manto dentin, DEJ'nin hemen altında yer alan ilk primer dentindir; kalın kollajen lifleri içerir ve yaklaşık %4 daha az mineralizedir. İlk şık sirkumpulpal dentini, ikincisi predentini, üçüncüsü sekonder dentini, dördüncüsü tersiyer dentini tanımlar.

In an older patient, a slowly progressing lesion has left dentin exposed at its base; this dentin is hard and dense, and the tooth is hardly sensitive. Which dentin is this, and why is sensitivity low?

1. A dead tract, because its empty tubules cannot transmit fluid movement
2. Eburnated dentin, the exposed portion of reactive sclerotic dentin in which peritubular dentin widens through mineral deposition and permeability decreases
3. Predentin, which is insensitive because it is unmineralized
4. Mantle dentin, whose thick collagen fibres insulate the pulp
5. Reparative dentin formed on the enamel side of the tubules

EN Slow caries and mild chronic irritation produce sclerotic dentin; its exposed portion is eburnated dentin, which is harder and denser, with decreased permeability and sensitivity. A dead tract has empty tubules that remain a potential pathway, so it does not explain reduced sensitivity.

TR Yavaş çürük ve hafif kronik irritasyon sklerotik dentin oluşturur; bunun açığa çıkmış kısmı eburne dentindir: daha sert ve yoğundur, geçirgenliği ve hassasiyeti azalmıştır. Ölü yolda tübüller boştur ve potansiyel bir yol olarak kalır; azalan hassasiyeti açıklamaz.

A 70-year-old patient recently started a medication that markedly reduces salivary flow and now presents with new carious lesions. How is reduced saliva classified in the etiology of dental caries presented in the slides?

1. As a primary factor, together with tooth, diet and bacteria
2. As irrelevant, because saliva does not influence the caries process
3. As a primary factor that replaces time in the caries tetrad
4. As a modifying factor, like age, individual factors, general health/medications and oral hygiene behaviour
5. As a protective factor that matters only for root surfaces

EN The primary factors are tooth, diet, bacteria and time; saliva, age, individual factors, general health/medications and oral hygiene behaviour are modifying factors. Low salivary flow still raises caries risk by reducing clearance, buffering and remineralization.

TR Primer faktörler diş, diyet, bakteri ve zamandır; tükürük, yaş, bireysel faktörler, genel sağlık/ilaçlar ve ağız hijyeni davranışı düzenleyici faktörlerdir. Düşük tükürük akışı yine de temizleme, tamponlama ve remineralizasyonu azaltarak çürük riskini artırır.

A patient with marked occlusal wear shows continued cementum deposition at the root apices over the years. Which function of cementum does this apical deposition illustrate?

1. Attachment
2. Repair
3. Compensation
4. Sensory transmission
5. Formation of root dentin

EN The slides list four cementum functions, and apical deposition that may help compensate for occlusal wear is compensation. Attachment anchors PDL fibres, repair restores areas of root damage, and adaptation responds to functional changes; root dentin is formed by odontoblasts.

TR Slayt sementin dört fonksiyonunu verir; oklüzal aşınmayı telafi etmeye yardım eden apikal birikim kompanzasyondur. Bağlanma PDL liflerini sabitler, onarım kök hasarı alanlarını onarır, adaptasyon fonksiyonel değişikliklere yanıt verir; kök dentinini ise odontoblastlar yapar.

Which cell is the most numerous in the dental pulp, and what does it produce?

1. Odontoblast — dentin matrix at the pulp–dentin border
2. Macrophage — collagen fibres
3. Undifferentiated ectomesenchymal cell — ground substance
4. Cementoblast — cementum
5. Fibroblast — collagen and ground substance, maintaining the pulpal extracellular matrix

EN The fibroblast is the most numerous pulp cell; it produces collagen and ground substance and maintains the extracellular matrix. Odontoblasts form dentin but are confined to the pulp surface next to the dentin, macrophages are defence cells, and cementoblasts belong to the root surface.

TR Fibroblast pulpanın en çok bulunan hücresidir; kollajen ve temel madde üretir ve ekstrasellüler matriksi sürdürür. Odontoblast dentin yapar ama yalnızca pulpa yüzeyinde, dentine komşu yerleşir; makrofaj savunma hücresidir, sementoblast ise kök yüzeyine aittir.

On a maxillary molar, a small nodule of enamel is found on the root surface near the furcation, where cementum would normally be present. What is its main clinical significance according to the slides?

1. It creates a plaque-retentive area.
2. It causes excess cementum deposition at the apex.
3. It strengthens the attachment of periodontal ligament fibres.
4. It protects the root surface from caries.
5. It indicates secondary dentin deposition in the root.

EN An enamel pearl or extension (enameloma) is an anomaly that creates a plaque-retentive area. Excess cementum deposition is a different anomaly (hypercementosis), and PDL fibres cannot anchor into enamel as they do into cementum.

TR Mine incisi / mine uzantısı (enameloma) plak tutucu bir alan oluşturan bir anomalidir. Aşırı sement birikimi ayrı bir anomalidir (hipersementoz); PDL lifleri semente gömüldüğü gibi mineye gömülemez.

Which term is defined in the slides as "the art and science that deals with the diagnosis and treatment of damage to the hard tissues of the tooth caused by decay, trauma or wear"?

1. Conservative dentistry
2. Restoration
3. Prevention
4. Restorative dentistry
5. Extension for prevention

EN This is the definition of restorative dentistry. Conservative dentistry is defined as treatment that does not involve surgery or other invasive procedures, and restoration means repairing and renovating to be as close to the original as possible.

TR Bu, restoratif diş hekimliğinin tanımıdır. Konservatif diş hekimliği cerrahi veya invaziv işlem içermeyen tedavi olarak, restorasyon ise orijinale olabildiğince yakın biçimde onarmak ve yenilemek olarak tanımlanır.

A five-year-old composite restoration is sound except for a small chipped area at one margin, with no caries. Which approach best matches the purpose of restorative dentistry stated in the slides?

1. Remove the whole restoration and extend the new preparation to self-cleansing areas
2. Place a full crown to prevent any future chipping
3. Repair the local defect, preserving the sound restoration and tooth structure
4. Leave it untreated, because restorative dentistry treats only carious lesions
5. Deepen the preparation to improve retention

EN The stated goal is to act as conservatively as possible, minimizing loss of tooth structure and damage to vital tissues, and repair of an existing restoration is one of the three basic treatment needs. Replacing the restoration or placing a crown would sacrifice sound tooth structure unnecessarily.

TR Slayttaki amaç olabildiğince konservatif davranmak, diş dokusu kaybını ve vital dokulara verilen zararı en aza indirmektir; mevcut restorasyonun onarımı da üç temel tedavi gereksiniminden biridir. Restorasyonu tümüyle değiştirmek veya kron yapmak gereksiz sağlam doku kaybına yol açar.

When planning the occlusal outline of a Class I preparation on a molar, how wide should the cavity be to conserve tooth structure according to the slides?

1. About 1/2 of the intercuspal distance
2. About 1/4 of the intercuspal distance, or 1/3 of the cuspal slope
3. About 1/3 of the intercuspal distance, or 1/4 of the cuspal slope
4. Wide enough for the margins to end on the cusp tips
5. As wide as needed to extend every fissure to self-cleansing areas

EN To preserve cusps, the cavity should be 1/4 of the intercuspal distance or 1/3 of the cuspal slope. Margins should not end on high-stress cusp eminences, and routine extension to self-cleansing areas is the traditional approach rather than conservative outline form.

TR Tüberkülleri korumak için kavite interkuspal mesafenin 1/4'ü veya tüberkül eğiminin 1/3'ü kadar olmalıdır. Kenarlar yüksek stresli tüberkül tepelerinde bitirilmez; her fissürü kendi kendini temizleyen alana uzatmak konservatif değil geleneksel yaklaşımdır.

During the final check of a preparation, the operator notices a rim of enamel at the margin with no dentin support underneath. What is the problem and what should be done?

1. It is a retention feature and should be kept to hold the restoration.
2. It adds resistance because enamel is the hardest tissue, so it should be kept.
3. It should be protected by deepening the pulpal floor beneath it.
4. It matters only in Class V preparations and can be ignored elsewhere.
5. Unsupported enamel carries a fracture risk, so this undermined enamel should be removed.

EN Enamel is hard but brittle and needs dentin support; enamel without dentin underneath risks fracture, so outline form requires removal of all undermined enamel and the final check asks specifically about unsupported enamel. Deepening the floor would only reduce remaining dentin thickness.

TR Mine serttir ama kırılgandır ve dentin desteğine ihtiyaç duyar; altında dentin olmayan mine kırılma riski taşır. Bu yüzden outline form desteksiz minenin tamamen kaldırılmasını ister ve son kontrolde desteksiz mine özellikle sorulur. Tabanı derinleştirmek yalnızca kalan dentin kalınlığını azaltır.

During a Class II preparation, the operator cannot see the gingival part of the proximal box and the bur cannot reach it properly, so the access is modified slightly. Which preparation form is being addressed?

1. Convenience form
2. Retention form
3. Resistance form
4. Extension for prevention
5. Secondary retention form

EN Convenience form provides adequate visibility, accessibility and operability: can you see, can your bur reach, and can you place the restorative material? Resistance prevents fracture, retention prevents displacement, and secondary forms are added only when extra resistance or retention is required.

TR Convenience form yeterli görüş, erişim ve uygulayabilirlik sağlar: görebiliyor musun, frez ulaşıyor mu, materyali yerleştirebiliyor musun? Direnç kırılmayı, retansiyon yer değiştirmeyi önler; ikincil formlar yalnız ek direnç veya retansiyon gerektiğinde eklenir.

After the initial preparation (outline, resistance, retention and convenience forms) is complete, which order of the remaining steps is shown in the slides?

1. Pulp protection → removal of remaining defective tissue → finishing → cleaning and inspection
2. Finishing → removal of remaining defective tissue → pulp protection → cleaning and inspection
3. Removal of remaining defective tissue → pulp protection → finishing → cleaning and inspection
4. Cleaning and inspection → finishing → pulp protection → removal of remaining defective tissue
5. Removal of remaining defective tissue → finishing → pulp protection → cleaning and inspection

EN Remaining defective tissue (defective or infected dentin, defective enamel, old restorative material) is removed first, the pulp is then protected, and the preparation is finished before cleaning and final inspection. Protecting the pulp before removing defective tissue, or finishing before pulp protection, reverses the logical sequence.

TR Önce kalan kusurlu doku (kusurlu/enfekte dentin, kusurlu mine, eski restoratif materyal) kaldırılır, ardından pulpa korunur, preparasyon bitirilir ve en son temizlik ve inceleme yapılır. Kusurlu dokudan önce pulpayı korumak veya pulpa korumasından önce bitirmek sırayı bozar.

Which approach is described by "placing the margins of preparation at areas that would be cleaned by the excursions of food during chewing"?

1. Preservation over extension
2. Convenience form
3. Lesion-guided preparation
4. Secondary resistance form
5. Extension for prevention, the traditional approach with large preparations and mechanical retention

EN Extension for prevention includes susceptible pits and fissures and extends margins to self-cleansing areas, relying on a large preparation and mechanical retention. Preservation over extension, made possible by adhesion, keeps healthy enamel and dentin whenever possible.

TR Extension for prevention, çürüğe yatkın pit ve fissürleri dahil eder ve kenarları kendi kendini temizleyen alanlara uzatır; geniş preparasyona ve mekanik retansiyona dayanır. Adezyonla mümkün olan preservation over extension ise sağlam mine ve dentini mümkün olduğunca korur.

A student starts a Class II preparation for mesial caries on a mandibular first molar. Which sequence matches the slides?

1. Prepare the occlusal portion first (controlled entry → establish depth → develop outline), then approach the proximal area while preserving the adjacent tooth.
2. Prepare the proximal box first, then connect it to the occlusal portion.
3. Remove the marginal ridge and the adjacent tooth's contact first to improve visibility, then outline the occlusal portion.
4. Establish the outline on the cusp tips first, then deepen toward the pulp.
5. Bevel all margins first, then establish the depth.

EN A Class II preparation has an occlusal portion and a proximal box; step 1 is the occlusal portion with controlled entry, depth and outline, and step 2 approaches the proximal area while preserving the adjacent tooth. Damaging the adjacent tooth and unnecessarily weakening the marginal ridge are listed Class II mistakes.

TR Sınıf II preparasyon oklüzal bölüm ve proksimal kutudan oluşur; 1. adım kontrollü giriş, derinlik ve konturla oklüzal bölümdür, 2. adımda komşu diş korunarak proksimale yaklaşılır. Komşu dişe zarar vermek ve marjinal sırtı gereksiz zayıflatmak Sınıf II'nin sık hatalarıdır.

Mesial caries on a maxillary central incisor does not involve the incisal angle. The student opens the preparation widely onto the labial surface. Which error has occurred, and what is its main consequence?

1. Overpreparation of a Class IV lesion — loss of incisal form
2. Excessive depth in a Class V preparation — increased pulpal risk
3. A weakened cusp — reduced resistance
4. Facial overextension in a Class III preparation — compromised esthetics
5. Adjacent-tooth damage — an iatrogenic defect

EN An anterior proximal lesion without incisal-angle involvement is Class III, whose key structure is the facial enamel and whose main risk is overextension; facial overextension compromises esthetics. Overpreparation is the Class IV risk, excessive depth the Class V risk, and weakened cusps a posterior Class I error.

TR İnsizal açıyı içermeyen anterior proksimal lezyon Sınıf III'tür; kilit yapısı fasiyal mine, ana riski aşırı uzatmadır ve fasiyal aşırı uzatma estetiği bozar. Aşırı preparasyon Sınıf IV'ün, aşırı derinlik Sınıf V'in riski; zayıflamış tüberkül ise posterior Sınıf I hatasıdır.

When preparing a Class IV lesion for a composite restoration, why might an enamel bevel be placed on the margin?

1. It creates an undercut for mechanical retention.
2. It may increase the enamel bonding area and expose enamel rod ends, improving the composite–enamel transition and esthetic blending.
3. It removes the need to restore the incisal form.
4. It increases the remaining dentin thickness over the pulp.
5. It makes acid etching of the enamel unnecessary.

EN The slides list four possible benefits of bevelling: a larger enamel bonding area, exposed enamel rod ends, a better composite–enamel transition and esthetic blending. Undercuts are a mechanical retention feature of non-adhesive restorations, and restoring incisal form remains a separate goal of Class IV preparation.

TR Slayt bevelin dört olası yararını sayar: mine bağlanma alanını artırmak, mine prizma uçlarını açığa çıkarmak, kompozit–mine geçişini iyileştirmek ve estetik kaynaşmaya yardım etmek. Undercut adeziv olmayan restorasyonların mekanik retansiyon öğesidir; insizal formun geri kurulması ise Sınıf IV'ün ayrı bir hedefidir.

This scanning electron micrograph (×10,000) shows the basic structural units of a dental hard tissue. What are they?

1. Dentinal tubules opening on a fractured dentin surface
2. Enamel prisms (rods), which run from the DEJ toward the enamel surface
3. Collagen fibre bundles of the periodontal ligament
4. Odontoblast processes lying in predentin
5. Sharpey's fibres embedded in cellular cementum

EN The tightly packed, elongated, rod-shaped crystalline units are enamel prisms, the basic structural units of enamel that extend from the DEJ to the surface. Dentin would show round tubule openings, and PDL or Sharpey's fibres are soft collagen bundles, not packed mineral rods.

TR Sıkı dizilmiş, uzun, çubuk şeklindeki kristal birimler mine prizmalarıdır; minenin temel yapı birimleri olup DEJ'den yüzeye doğru uzanırlar. Dentinde yuvarlak tübül ağızları görülürdü; PDL veya Sharpey lifleri ise paketlenmiş mineral çubuklar değil, kollajen demetleridir.

The arrow points to a small papilla on the inner cheek opposite the upper molars. The duct of which gland opens here?

1. Submandibular gland, through Wharton's duct
2. Sublingual gland, through multiple small ducts
3. Minor salivary glands of the buccal mucosa
4. Parotid gland, through Stensen's duct
5. Submandibular gland, through Stensen's duct

EN The papilla on the buccal mucosa is the opening of Stensen's duct of the parotid, a mainly serous gland whose contribution rises during stimulation. Wharton's duct (submandibular) and the small sublingual ducts open in the floor of the mouth, not in the cheek.

TR Yanak mukozasındaki papilla, ağırlıklı seröz salgı yapan ve uyarımla katkısı artan parotis bezinin Stensen kanalının ağzıdır. Wharton kanalı (submandibular) ve sublingual bezin küçük kanalları yanakta değil, ağız tabanında açılır.

What do the arrows on these two posterior teeth (occlusal view) indicate?

1. Marginal ridges
2. Triangular ridges
3. Transverse ridges
4. Cusp ridges running from the cusp tips
5. Proximal contact areas

EN The arrows run buccolingually along the mesial and distal borders of the occlusal table, which are the marginal ridges; they should be preserved during preparation because a thinned marginal ridge concentrates stress and raises fracture risk. Triangular and transverse ridges run from the cusp tips toward the centre of the occlusal surface, and contact areas lie on the proximal surfaces.

TR Oklar okluzal yüzeyin mezial ve distal sınırları boyunca bukkolingual uzanır; bunlar marjinal sırtlardır ve preparasyonda korunmalıdır, çünkü incelmiş marjinal sırt stresi yoğunlaştırır ve kırık riskini artırır. Üçgen ve transvers sırtlar tüberkül tepelerinden okluzal yüzeyin ortasına doğru uzanır; temas alanları ise proksimal yüzeylerdedir.

In this Class II preparation, which surfaces are shaded green and yellow, respectively?

1. Gingival floor and axial wall
2. Axial wall and pulpal floor
3. Pulpal floor and gingival floor
4. Pulpal floor and buccal wall
5. Pulpal floor and axial wall

EN Green is the pulpal floor, the floor of the occlusal portion; yellow is the axial wall, the internal wall of the proximal box that faces the pulp and runs parallel to the long axis. The gingival floor is the narrow surface at the bottom of the box, and the buccal wall is a surrounding wall, not the one facing the pulp.

TR Yeşil alan okluzal bölümün tabanı olan pulpal tabandır; sarı alan ise proksimal kutunun pulpaya bakan, diş uzun eksenine paralel iç duvarı olan aksiyal duvardır. Gingival taban kutunun en altındaki dar yüzeydir; bukkal duvar ise pulpaya bakan duvar değil, çevre duvarlardan biridir.

During this Class II preparation, a metal band has been placed around the neighbouring tooth. What is its main purpose at this step?

1. To act as the matrix that will shape the proximal surface of the restoration
2. To retract the gingiva and expose the gingival margin of the box
3. To protect the adjacent tooth from the bur while the proximal box is cut
4. To isolate the cavity from saliva instead of a rubber dam
5. To separate the teeth and create space for a tighter proximal contact

EN When the proximal area is approached, the adjacent tooth must be preserved, and damaging it is a common Class II mistake that creates an iatrogenic defect; the band shields it from the bur. A matrix that shapes the restoration would be placed around the prepared tooth, not around its neighbour.

TR Proksimal bölgeye yaklaşılırken komşu diş korunmalıdır; komşu dişin zarar görmesi iyatrojenik defekt oluşturan yaygın bir Sınıf II hatasıdır ve bant komşu dişi frezden korur. Restorasyona şekil veren matris komşu dişe değil, prepare edilen dişin etrafına yerleştirilirdi.

Slayt notları ve düzeltmeler

• Slayt 7 — "200 N'ye kadar" çiğneme kuvveti: Bu değer olağan çiğneme için makuldür ama bir üst sınır değildir. Molar bölgede ölçülen maksimum ısırma kuvveti erişkinlerde birkaç yüz newtona çıkabilir (bir çalışmada 575,6 N). Kaynak: The ontogeny of maximum bite force in humans (PMC).
• Slayt 126 ve 128 — "salivary pH 5,5": Kritik pH ve Stephan eğrisi plak (biyofilm) sıvısının pH'ına aittir; slayt 123 ve 236 da "plaque pH" der. Kritik pH sabit bir sayı değildir, ortamdaki kalsiyum ve fosfat konsantrasyonuna göre değişir; ≈ 5,5 mine için kullanılan pratik değerdir. Kaynak: Dawes C. What is the critical pH and why does a tooth dissolve in acid? J Can Dent Assoc 2003.
• Slayt 126 — amilaz: Tükürük amilazı bütün fermente edilebilir karbonhidratları değil, nişastayı dekstrin ve daha küçük maltooligosakkaritlere parçalar. Kaynak: Salivary Amylase: Digestion and Metabolic Syndrome (PMC).
• Slayt 112 — Fusobacterium: Slayt kolonizasyon aşamasını Fusobacterium türleriyle anlatır. Literatürde ilk tutunanlar ağırlıkla streptokoklardır; F. nucleatum ise erken kolonizörleri geç (çoğu anaerob) kolonizörlere bağlayan köprü organizmadır. Sınavda slayt ifadesini bil, bağlamı da unutma. Kaynak: Pathogenic Mechanisms of Fusobacterium nucleatum on Oral Epithelial Cells (Frontiers in Oral Health, 2022).
• Slayt 181 — "odontoblastın mekanoreseptörü": Yaygın kabul gören hidrodinamik teoride sıvı akışı, pulpa–dentin sınırındaki miyelinli intradental sinir liflerini uyarır; odontoblastın kendisinin reseptör gibi davrandığı görüş ayrı bir hipotezdir. Kaynak: Dentin hypersensitivity: pain mechanisms and aetiology of exposed cervical dentin (PMC).
• Slayt 208 — sementin bileşimi: Slayttaki %65 inorganik – %23 organik – %12 su değeri güncel bir sistematik derlemeyle örtüşür (Root Cementum Molecular Structure… Int J Mol Sci 2025). Klasik oral histoloji kaynaklarının çoğu ise ağırlıkça ≈ %45–50 inorganik verir (Cementum, Wikipedia). Sınavda slayt değerini kullan; ana mesaj aynıdır: sement, mine ve dentinden daha az mineralizedir.
• Slayt 227–228 — "hypercementosis" ve "cementoma": Slayt iki terimi eşdeğer gibi kullanır. Hipersementoz neoplastik olmayan aşırı sement birikimidir; gerçek sementoma olarak bilinen benign sementoblastom köke yapışık bir tümördür ve ayırıcı tanıda hipersementozdan ayrılır. Kaynak: Benign cementoblastoma (PMC).
• Slayt 240 — beyaz noktanın nedeni: Slayt beyaz noktayı kalsiyum iyonlarının dışa göçüyle açıklar. Güncel açıklama optiktir: yüzey altındaki mikroporlar su (kırılma indisi 1,33) veya havayla (1,0) dolar; mine kristalleriyle (1,62) aradaki fark ışığı saçar. Lezyon bu yüzden kurutulunca daha belirginleşir. Kaynak: Caries infiltration of noncavitated white spot lesions (PMC).
• Slayt 287 ve 305 — Sınıf VI: Slayt I–VI'yı "G. V. Black sınıflaması" başlığı altında verir. Black'in özgün sınıflaması beş sınıftır; tüberkül tepesi ve insizal kenar lezyonlarını kapsayan Sınıf VI'yı Simon eklemiştir. Kaynak: Association of age with class VI composite restoration (PMC).
• Slayt 256, 320 ve 345 — "konservatif" ve "bütün enfekte dentini kaldır": Restoratif bağlamda "konservatif", diş dokusunu korumak anlamında kullanılır. Derin lezyonlarda bütün yumuşak dentini pulpaya kadar kaldırmak her olguda önerilmez: uluslararası konsensüs sağlıklı ve remineralize edilebilir dokuyu korumayı, kenarda sızdırmaz kapanışı ve pulpa sağlığını öncelikler; derin lezyonda seçici çürük uzaklaştırma önerilir. Kaynak: Schwendicke ve ark. Managing carious lesions: consensus recommendations on carious tissue removal. Adv Dent Res 2016.
• Slayt 351 — RDT tablosu: Tablodaki yüzdelerin kaynağı ve ölçüm koşulu belirtilmemiştir; bunları evrensel eşik gibi değil, yön ilişkisi olarak öğren. İnsan dişlerinde yapılan bir çalışmada pulpa hasarı bulgusundan kaçınmak için en az ≈ 0,5 mm kalan dentin gerektiği bulunmuştur. Kaynak: Murray ve ark. Remaining dentine thickness and human pulp responses. Int Endod J 2003.
• Slayt 339 ve 397 — mine beveli: Slayt bevelin yararlarını "may" ile verir; bu koşulsuz bir kural değildir. Posterior kompozitlerde bevelli ve bevelsiz kaviteleri karşılaştıran randomize çalışmada bir yılda çoğu ölçütte fark bulunmamış, yalnız bevelli grupta kenar renklenmesi daha az görülmüştür. Kaynak: Posterior composite restorations with or without bevel: 1-year follow-up (PMC).
• Yazım hataları (içeriği değiştirmez): "KARYOSTATIC" (125) → cariostatic; "traua" (153) → trauma; "quantitiy" (155) → quantity; "air. water spray" (180) → air–water spray; "specilized" (192) → specialized; "Keys's triad" ve "Newburn" (231) → Keyes, Newbrun; "Ethyology" (248) → Etiology; "Extensıon for preventıon" (325), "Inıtial" (388), "Facıal overextensıon" (393) → noktalı i ile; "resistence / retantion" (352) → resistance / retention.